Pamięć i Początki w Kowalewie i Jędrzychowicach
Witamy na stronie poświęconej historii naszej placówki, która nierozerwalnie łączy się z dziejami powojennego osadnictwa w Kowalewie i Jędrzychowicach.
Wyzwalanie i Skutki Walk
Wsie Kowalewo i Jędrzychowice zostały wyzwolone przez żołnierzy radzieckich 11 stycznia 1945 roku. Niestety, w wyniku zaciętych walk poległo 35 żołnierzy radzieckich. Ich mogiły znajdowały się początkowo w różnych miejscach we wsiach, w tym w trzech zbiorowych grobach na boisku szkolnym, gdzie spoczywało 18 żołnierzy (zostali oni ekshumowani zimą 1946 roku).
Walki przyniosły zniszczenia. Atak czołgów od strony lasu uszkodził liczne gospodarstwa, szczególnie w Kowalewie. Budynek szkolny również ucierpiał: wybuch bomby pozostawił głęboki lej, z okien klas wypadły szyby, a elewacja była gęsto podziurawiona kulami (ślady te były widoczne aż do lat sześćdziesiątych).
Szkoła Przed i Po Wyzwoleniu
Jeszcze przed wyzwoleniem w budynku szkoły kwaterowali robotnicy kopiący rów przeciwpancerny. Według informacji na tablicy w korytarzu, była to mieszanka narodowości: Polacy, Ukraińcy, Rosjanie, a nawet Włosi. Aż 96 robotników spało w klasach na piętrowych łóżkach. Robotników ewakuowano 21 stycznia w kierunku Głogowa.
Bezpośrednio po zakończeniu wojny w klasach znajdowały się łóżka, sienniki i śmieci. Użyteczne ławki odnaleziono w majątkowej stodole. Nauczycielowi w uprzątnięciu klas i przenoszeniu ławek pomogli dorośli mieszkańcy i dzieci.
Początki Osadnictwa i Utworzenie Szkoły
Pierwsi osadnicy to głównie Polacy wracający z przymusowych robót w Niemczech. Na przełomie kwietnia i maja 1945 r. przybyli repatrianci z okolic Brodów (woj. tarnopolskie) i z Wołynia, w większości rolnicy. Już w połowie maja 90% gospodarstw było zajęte.
Ciekawostką jest, że początkowo nie było podziału na dwie wsie – istniały tylko Jędrzychowice, i pod taką nazwą szkoła została zarejestrowana w Kuratorium Poznańskim. Choć fizycznie budynek stoi w Kowalewie, nazwa Jędrzychowice pozostała. Podział administracyjny na Kowalewo i Jędrzychowice nastąpił w 1946 roku, decyzją starostwa powiatowego. W tym samym roku starostwo poleciło też Obywatelowi Stefanowi Brandtowi organizację Państwowego Gospodarstwa Rolnego (PGR).
Pionierzy Edukacji
Organizacją szkoły i pierwszym jej kierownikiem został nauczyciel EDMUND PIWOCKI, który przybył na Ziemie Zachodnie z powiatu krzemienieckiego na Wołyniu 12 maja 1945 roku.
Mimo braku szyb w oknach, nauka rozpoczęła się już w czerwcu 1945 roku. Do szkoły uczęszczało 46 uczniów (niektórzy nawet 16-letni). Lekcje odbywały się w oparciu o kilka starych książek, które przywiózł nauczyciel. W okresie letnim, z pomocą rodziców, pan Piwocki malował ściany, wstawił szyby i naprawił ławki.
Władze oświatowe w powiecie mianowały Edmunda Piwockiego kierownikiem szkoły i przydzieliły nauczycielkę Wandę Korol.
1 września 1945 roku, mszą świętą odprawioną przez proboszcza Władykę z Siedlnicy, rozpoczęła się nauka w polskiej szkole. Uczestniczyła w niej cała ludność. Do pięciu klas uczęszczało 64 dzieci. Mimo braku podręczników i przyborów, zapału do nauki nie brakowało. W 1946 roku Wandę Korol zastąpiła nauczycielka Stefania Piwocka.
Rozwój Szkoły
Budynki szkolne oddano do użytku w 1938 roku. Na piętrze znajdowało się mieszkanie dla nauczyciela, a obok wybudowany był dom dla drugiego nauczyciela, w którym mieściła się również kancelaria szkoły. Przed szkołą znajdowało się boisko.
- 1950/51: Podniesienie stopnia organizacyjnego do 6 klas.
- 1951/52: Uruchomienie pełnej 7-klasowej szkoły.
- 1966/67: Podniesienie stopnia organizacyjnego do 8 klas. W tym roku do szkoły uczęszczało rekordowe 205 uczniów.
- 1998/99: Ostatni rok pełnej szkoły 8-klasowej. Od tego momentu szkołę kończyli absolwenci klasy VI, a liczba uczniów (wliczając oddział przedszkolny) zaczęła wahać się w granicach 97-110.
- 2017/2018: Powrót szkoły 8- klasowej.
Historia naszej szkoły to opowieść o odbudowie, osadnictwie i sile społeczności, która mimo trudności stworzyła fundamenty dla edukacji kolejnych pokoleń.
Dodaj komentarz